Bắt đầu từ ngày 6/12, bản thử nghiệm bêta, phiên bản bản địa hoá tiếng Việt của hệ điều hành Red Hat Linux 6.2 đã chính thức được công ty Máy tính và Truyền thông (CMC) cho lưu hành thử nghiệm.
Red Hat Linux là gì?
Red Hat Linux là phần mềm hệ điều hành có hạt nhân Linux, được phát triển bởi Red Hat, Inc. Phiên bản 6.2 của hệ điều hành này được Red Hat công bố vào tháng Ba năm 2000. Phiên bản này có các phẩm chất ưu việt của một hệ điều hành mang hạt nhân Linux như tính ổn định cao, khả năng bảo mật - an ninh dữ liệu cực kỳ chặt chẽ, sự phong phú của các dịch vụ, đặc biệt là những dịch vụ hướng mạng / web, Red Hat Linux 6.2 còn có nhiều đặc trưng nổi bật hỗ trợ cho người dùng trạm công tác và người dùng cuối, các nhà phát triển, các nhà quản trị hệ thống thông tin.
Là một phần mềm tự do, mã nguồn mở theo định chế GNU, Red Hat Linux cho phép cộng đồng sử dụng được tự do phát triển, đặc biệt là phát triển bản địa hoá về mặt ngôn ngữ. Trên thực tế, Red Hat Linux phiên bản 6.2 đã có các tuỳ chọn ngôn ngữ của hầu hết các thứ tiếng (không kể tiếng Anh) của các quốc gia và lãnh thổ Âu – Mỹ như Pháp, Tây Ban Nha, Ðức, Italia, Catalan, Bồ Ðào Nha, Flamand, Nga, Ba Lan, Czech, Serbia, Croatia, Hungary, Thuỵ Ðiển, Phần Lan, Hà Lan, Ðan Mạch, Na Uy, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ, ... Ðối với khu vực châu á-Thái Bình Dương, Red Hat Linux 6.2 cũng đã có các phiên bản bản địa hoá dành cho tiếng Hán, tiếng Nhật và tiếng Hàn Quốc.
CMC và dự án bản địa hoá Red Hat Linux
Dự án bản địa hoá hệ điều hành Linux sang ngôn ngữ tiếng Việt của CMC bắt đầu được tổ chức và triển khai từ cuối năm 1999. Theo ông Trần Quốc Khánh, giám đốc phát triển kinh doanh của CMC thì đến thời điểm này, phần bản địa hoá tiếng Việt của bản Red Hat Linux 6.2, đã đạt được mức độ tương đương với các phiên bản bản địa hoá tiếng Pháp và tiếng Ðức do chính Red Hat phát triển cho cùng ấn bản này của hệ điều hành, với những đặc trưng: Nhập liệu được tiếng Việt trong cả hai môi trường Console (Text) và XWindows bằng bàn phím Anh ngữ quốc tế. Lâu nay, hệ thống văn tự tiếng Việt với 146 ký tự phân biệt và chưa có bàn phím được thiết kế riêng vẫn là trở ngại chính trong việc xử lý nhập liệu tiếng Việt: số lượng ký tự Việt ngữ vượt quá số lượng 128 ký tự ASCII mở rộng được phép định nghĩa lại trong các trang mã 1 byte. Ngoài ra, kỹ thuật đã áp dụng trước đây để xử lý dữ liệu tiếng Việt nhập từ bàn phím cho môi trường Microsoft Windows hoàn toàn không áp dụng được đối với môi trường X trong Linux. Các nhà phát triển của CMC đã giải quyết vấn đề này bằng cách sửa lại mã nguồn của môđun bàn phím trong nhân của hệ điều hành. Phương thức nhập liệu tiếng Việt (quen gọi là "bộ gõ" trong phiên bản bản địa hoá lần này hỗ trợ hai kiểu gõ thông dụng nhất đối với người Việt Nam là kiểu Telex và kiểu VNI. Các font chữ Việt do CMC thiết kế sử dụng bảng mã 1 byte – Tiêu chuẩn Việt Nam (trang mã 5712).Giao diện người dùng - trong cả hai môi trường Console và X (với cả hai tuỳ chọn X là GNOME và KDE) - được Việt hoá hoàn toàn về ngôn ngữ, kể cả các thông tin trợ giúp trực tuyến. Hầu hết các ứng dụng thông dụng, thiết yếu nhất đối với hai lớp đối tượng người dùng- người dùng các ứng dụng văn phòng và người dùng là các nhà quản trị hệ thống thông tin đều đã được Việt ngữ hoá, bao gồm: bộ ứng dụng duyệt / soạn thảo web và gửi / nhận thư điện tử Netscape Communicator, các tiện ích để thiết lập / cấu hình máy in, font chữ, màu sắc và bài trí môi trường đồ hoạ, modem, tài khoản truy cập mạng và / hoặc kết nối Internet, bộ công cụ cấu hình / quản trị LinuxConf, cùng với toàn bộ nội dung các trợ giúp trực tuyến đi kèm.
Red Hat Linux 6.2 phiên bản bản địa hoá tiếng Việt do Công ty CMC phát triển sẽ được phân phối theo đúng tinh thần GNU: phần mềm là miễn phí và tự do, được cung cấp cùng với mã nguồn mở. Toàn bộ phần mềm có thể được xem từ địa chỉ: [Chỉ có thành viên mới thấy links này. ]
Ấn bản phát hành trên CD-ROM của hệ điều hành đã được Việt ngữ hoá này sẽ có giá là 20 USD / 01 kiện (bao gồm 01 CD cài đặt + 01 CD mã nguồn + 01 sách hướng dẫn + hộp đựng). Giá cả này chỉ bao gồm phần giá trị gia tăng tích luỹ từ chi phí phát hành phần mềm và chi phí biên soạn, xuất bản sách hướng dẫn. Theo kế hoạch, phiên bản bản địa hoá tiếng Việt hoàn chỉnh của hệ điều hành Red Hat Linux 6.2 sẽ được CMC chính thức phát hành vào khoảng cuối tháng 12/2000.
CMC cũng thoả thuận một hợp đồng OEM với Công ty CDS, một doanh nghiệp thành viên của Tập đoàn CMC về việc đóng gói và cài đặt sẵn hệ điều hành Red Hat Linux 6.2 đã được Việt ngữ hoá vào các dòng sản phẩm PC và server nhãn hiệu CMS do CDS thiết kế và lắp ráp OEM, gồm có CMS PowerCom, CMS Leader và CMS Solomon với dự kiến trong năm 2001 sẽ có khoảng mười nghìn máy CMS được đóng gói cùng và cài đặt sẵn hệ điều hành Linux đã được bản địa hoá cung cấp cho thị trường.
Triển vọng của mã nguồn mở
Theo khảo sát của Công ty Dữ liệu Quốc tế IDC: trong hai năm qua, các doanh số bán Linux tăng trưởng nhanh chóng hơn bất cứ một hệ điều hành server nào khác; những con số sơ bộ đối với năm 1999 đã chỉ ra rằng các doanh số Linux hiện nắm giữ 24,6% thị trường hệ điều hành server, (năm 1998 con số này 15,8%). IDC cũng cho biết Red Hat Linux từ lâu nay là hệ điều hành Linux được tín nhiệm nhất: 68,7% người dùng Linux tại Mỹ đang sử dụng Red Hat Linux nvà 40% tổng số các server chạy trên Linux là dành cho các ứng dụng liên quan đến Internet. Hãng khảo sát thị trường Netcraft thì đưa ra con số đến tháng4/2000, 33% các website công cộng là chạy trên các hệ điều hành có hạt nhân Linux. Việc nhu cầu về các ứng dụng trên Linux tăng lên đã khiến nhiều nhà công nghiệp hàng đầu liên minh với Red Hat đã thiết lập nên những định chế hỗ trợ mã nguồn mở như Compaq, Computer Associates, Dell, Hewlett- Packard, IBM, Intel, Netscape, Novell, Oracle và SAP.
Theo ý kiến nhiều chuyên gia về CNTT, trào lưu tự do hoá phần mềm thương mại và mô hình phân phối phần mềm theo định chế mã nguồn mở (định chế GNU) thực sự là một cơ hội đối với các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Sử dụng các phần mềm tự do GNU, sẽ cho phép Việt Nam tiết kiệm được rất nhiều chi phí phải dùng mua giấy phép (license) sử dụng phần mềm. Xa hơn nữa, bằng việc nghiên cứu, khai thác và phát triển bản địa hoá các phần mềm mã nguồn mở, chúng ta có thể mở ra triển vọng để người Việt Nam đi đến có một (và những) hệ điều hành máy tính cùng các phần mềm ứng dụng của riêng mình. Một nền công nghiệp phần mềm bản địa Việt Nam, do người Việt Nam phát triển và kiểm soát hiển nhiên sẽ gắn liền với những lợi ích cực kỳ to lớn về kinh tế, văn hoá, an ninh, quốc phòng và giáo dục đào tạo.[/quote]